Teksty
Eseje
Długie myślenie na przecięciu AI, decyzji biznesowych, stoicyzmu i ADHD. Jeden model na esej, wyłożony do dna — łącznie z tym, gdzie się łamie.
-
AI · MBA
Wzrost sam nie podzieli zysku z AI
W skrajnym scenariuszu raportu Anthropic Institute cały przyrost PKB trafia do kapitału, a wyrównanie kosztowałoby około 9% PKB. Raport nie jest prognozą, więc esej sprawdza, co z polemiki przetrwa najmocniejszy zarzut, i podaje regułę, którą warto zapisać w firmie przed automatyzacją.
-
MBA · STO
Invert, always invert: najtańsza przewaga foundera
Munger pożyczył regułę od dziewiętnastowiecznego matematyka. Dobrze użyta, to najwyższej dźwigni i najtańsze narzędzie myślowe, jakie ma founder — i zawodzi na trzy konkretne sposoby.
-
AI · MBA
Co naprawdę mówi 28% Gartnera
Menedżer mówi na zarządzie, że udaje się tylko 28% projektów AI — i myli się, zanim skończy zdanie. Ta liczba nie liczy projektów ani firm, tylko use case'y w jednym zakątku IT, ocenione przez tych, którzy nimi zarządzają. Rozbiórka jednej statystyki, zanim zacytujesz ją na slajdzie.
-
AI · MBA
Za dużo, za szybko: mechanika inflacji oczekiwań
Większość rozliczeń z porażek AI sięga po technologię: słaby model, brudne dane. Ankieta Gartnera z 2026 wskazuje gdzie indziej — liderzy, którym nie wyszło, najczęściej mówili to samo: oczekiwali za dużo, za szybko. Jeśli to prawda, porażka była wyceniona, zanim projekt ruszył — w warstwie, którą można spisać i wynegocjować, póki sponsor jest jeszcze bezstronny.
-
AI · MBA
ROI nie mieszka w modelu
Zablokowany projekt AI ma poprawkę, która wygląda na oczywistą: podmienić model na lepszy. Rzadko pomaga, bo zwrot zależy od tego, jak system jest wpięty w firmę, kto nad nim panuje i czy pasuje do pracy. Jak odczytać prawdziwe ograniczenie w duchu Teorii Ograniczeń, zanim wydasz grosz na mądrzejsze wagi.
-
AI · MBA
Czyściec pilotaży: gdzie umierają projekty AI
Przeciętna organizacja kasuje blisko połowę swoich PoC, zanim dojdą do produkcji, a Gartner prognozował porzucenie 30% GenAI zaraz po fazie PoC. Niewygodna teza: pilotaż nie umiera przez przypadek — kompetentni ludzie projektują go tak, że nie może przejść. Oto cztery ruchy projektowe, które przejście umożliwiają.
-
AI · MBA
95, 80, 28: wojna liczb o porażki AI
MIT mówi 95%, RAND cytuje się za ponad 80%, Gartner podaje 28% pełnego sukcesu. Żadna z tych liczb nie liczy tego samego, a nagłówek zwykle pomija różnice w mianownikach. Jak zbudować własną klasę referencyjną zamiast cytować cudzą.
-
AI · MBA
Dane gotowe na AI to problem władzy
Gotowość danych wygląda na inżynierię: pipeline'y, katalogi, dashboardy jakości. W projektach, które na tym umierają, ograniczeniem bywa własność — kto jest właścicielem danych, czyj budżet płaci za ich jakość i czyja pozycja słabnie, gdy dane popłyną dalej. Silos jest rozsądną reakcją ludzi, których rozlicza się z czegoś innego.
-
AI · MBA
Degradacje agentów zaczną się po incydentach
Gartner prognozuje, że do 2027 roku 40% firm zdegraduje lub wycofa autonomicznych agentów AI po incydentach na produkcji. To prognoza, nie pomiar — a diagnoza pod nią jest warta więcej niż sama liczba. Gdy governance działa jak przełącznik o dwóch pozycjach, pierwszy incydent zostawia jeden ruch: wyłączenie agenta.
-
AI · MBA
Mózg firmy i wiedza, której nikt nie zapisał
Dostawcy sprzedają system, który mieści wszystko, co wie twoja organizacja. Problem wiedzy u Hayeka, zbiorniki pamięci organizacyjnej Walsha i Ungsona oraz test porównawczy z 2026 roku na danych wewnętrznych firm wyznaczają granicę tej obietnicy — razem z eksperymentem terenowym, który spiera się ze mną.
-
AI · MBA
Nauczyłem bota mylić ważność z pilnością
Reguła triage'u, która skleiła wagę z pilnością, spychała to, co ważne i powolne. Simon o jednostce uwagi, Leroy o długu i pomiary z dwóch moich własnych systemów.
-
AI · MBA
Mainframe i granica kompetencji GenAI
Gartner prognozuje, że ponad 70% projektów wyjścia z mainframe'a rozpoczętych w 2026 nie dowiezie zakładanych korzyści, bo przecenia się możliwości generatywnej AI. Krąg kompetencji, płot Chestertona i prawo Hyruma przyłożone do czterdziestoletniego COBOL-a — i do oferty na twoim biurku.
-
AI · MBA
Governance bez teatru
Większość kontroli w governance AI projektuje się pod audytowalność, nie pod wykrywalność. Różnicę rozstrzyga jedno pytanie zadane przy każdej pozycji rejestru: gdyby incydent zdarzył się wczoraj, czy ta kontrola by go pokazała i po ilu dniach. Esej daje procedurę inwentarza, trzy kontrole działające przy agentach oraz uczciwą obronę tego teatru, który warto zostawić.
-
AI · MBA
To nie jest projekt IT
Struktura projektowa kończy się w tym samym tygodniu, w którym praca z AI zaczyna się na dobre, i zostawia działający system bez właściciela. Rozbieram to od prawa Conwaya do art. 72 aktu o AI i podaję test rozstrzygający, który zadajesz przed startem, nie po pilotażu. Z uczciwym kontrargumentem: część inicjatyw AI naprawdę jest projektami IT, a „to nie projekt” bywa ucieczką przed bramkami.
-
AI · MBA
Co robi 28% wygranych
Gartner zapytał zwycięzców, czemu wygrali, i zapisał ich odpowiedź: wpięcie w istniejące przepływy plus pełne poparcie biznesu. Rozkładam tę listę na pięć cech, a potem robię jej to, co Wald zrobił samolotom, które wróciły z lotu. Zostaje węższa teza i pięć pytań, które odrzucają kandydata, zanim wydasz pierwszą złotówkę.
-
AI · MBA
Jeden operator, flota agentów
Raport MIT NANDA dał światu liczbę 95 procent i zgubił po drodze zdanie ciekawsze: w ponad 90 procentach badanych firm pracownicy zgłaszali regularne używanie własnych narzędzi AI do pracy. Dostęp do tych samych modeli leży więc po obu stronach podziału. Twierdzę, że przewagę jednoosobowego operatora daje coś, czego nikt nie fakturuje: odpada u niego wewnętrzna warstwa uzgodnień między pracownikami.
-
AI · MBA
Przestań mierzyć rozwój tym, co model robi taniej
Kompetencja to poprawne wykonanie znanego zadania w przewidywalnych warunkach, czyli opis tego, co model robi taniej. Cztery zarzuty, w tym ten najcięższy: nikt nie pokazał, że samostanowienie w nauce działa w firmie.
-
STO · MBA
Antykruchość: jak stanąć po właściwej stronie zmienności
Jedne systemy pod wstrząsem pękają, inne mu się opierają, jeszcze inne na nim zyskują. Triada Taleba, barbell, alokacja foundera policzona w godzinach i uczciwy rachunek kosztów tego modelu.
-
MBA · STO
Via negativa: dyscyplina odejmowania
Najpewniejsza wiedza, jaką masz, jest negatywna, więc usuwanie jest bezpieczniejszym ruchem domyślnym niż dodawanie. Jatrogenia, efekt Lindy, skłonność do dodawania — i audyt kalendarza, który oddaje 18 procent zaplanowanego czasu.
-
MBA · ∩
Pragnienie mimetyczne: dlaczego chcemy tego, czego chcą inni
Większość swoich celów bierzemy za własny wynalazek; trójkąt Girarda mówi, że są pożyczone. Kariera, rywalizacja, feedy i audyt kartą wyników, który pokazuje, czyje pragnienie policzył twój arkusz.
-
ADHD
Flow i hyperfocus: jak wejść w pracę i umieć z niej wyjść
Csikszentmihalyi mierzył optymalne doświadczenie pagerami: trzy warunki wejścia i kanał między lękiem a nudą. Founder może wbudować te warunki w wybrany blok pracy, a przy ADHD zaplanować wyjście równie starannie jak wejście.
-
ADHD · AI
Twój mózg zgaduje świat, zanim go zobaczy. Co to zmienia w ADHD
Predictive coding opisuje uwagę jako ważenie precyzji, a ADHD jako rozregulowaną pętlę predykcji. Dźwignią zostaje wtedy środowisko: defaulty, zapisany system, mały pierwszy krok.
-
STO · AI
Kiedy wykonanie przejmuje maszyna, płacą ci za smak
Kiedy AI zbija koszt wykonania niemal do zera, rzadkie zostaje to, czego nie da się skopiować: osąd. Rick Rubin to dowód — i przestroga.
-
MBA
Myślenie według pierwszych zasad: dźwignia, która wystawia rachunek
Autentyczne narzędzie, które czasem daje dekadę przewagi, i dość drogie, że jego złe użycie to sposób, w jaki mądrzy odkrywają koło na nowo.
-
MBA · ∩
Formuła bogactwa Navala — i wartość bazowa, którą ukrywa
Wiedza specyficzna plus dźwignia bez pozwolenia to najlepsza karta solowego buildera. Wgląd jest prawdziwy; błąd przeżywalności za nim też.
-
AI · ∩
Suwerenność poznawcza: wybór, czyj model świata działa w twojej głowie
Silniki rekomendacji optymalizują zaangażowanie, a modele językowe podsuwają gotową myśl. Suwerenność poznawcza to decyzja, czyje priory pracują w twojej głowie, i coraz rzadziej zapada sama.
-
ADHD · ∩
Tożsamość jest tańsza od siły woli
Siła woli zawodzi, a przy ADHD nie nadaje się na strategię w ogóle. Mocniejszą dźwignią jest obraz samego siebie: zmień to, kogo w sobie widzisz, a działania pójdą za tym mniejszym kosztem. Trzymana zbyt sztywno, tożsamość zamienia się w klatkę.
-
MBA
Twoja firma to plemię — zaprojektuj rytuały, zanim ułożą się same
Antropolog zapisuje to, co mieszkańcom wioski wydaje się oczywiste. Zrób to samo w firmie: pierwsze dni pracownika to rytuał przejścia, nawet jeśli nikt go nie ustawił. A „jesteśmy rodziną” to zwykle prośba o coś, za co firma nie zamierza zapłacić.
-
ADHD · ∩
Mismatch: dlaczego mózg z epoki kamienia sabotuje współczesne życie
Starożytne popędy strzelające w nowoczesne supernormalne cele. Narzędzie projektowe dla founderów i ADHD — i pole, które zarabia na złą reputację.
-
STO
Cały użyteczny stoicyzm mieści się między zdarzeniem a emocją
Dychotomia kontroli, premeditatio malorum, amor fati: co zrobić z osądem i emocją, kiedy nic nie jest pewne. I trzy podróbki, które founderzy biorą za stoicyzm.
-
STO · ∩
Ostrzeżenie Houellebecqa: możesz wygrać grę i zostać z niczym
Ciemne lustro dla kanonu optymalizacji: życie zoptymalizowane pod kątem wolności może stracić to jedno, co czyniło je znośnym. Diagnoza jest trafna, kuracja nie jest jedyną odpowiedzią.
-
ADHD
Deep work dla mózgu ADHD: bloki czy sprinty?
Wgląd Newporta jest trafny; klasztorny blok jest zbudowany pod neurotypowy mózg. Sprinty hyperfocusu mogą pasować ADHD lepiej — z uczciwymi zastrzeżeniami.
-
STO · ADHD
Samotność to umiejętność, na którą trzeba zrobić miejsce
Wybrany stan, w którym powstaje własna myśl. Dla foundera-rodzica trzeba się o nią dopominać codziennie. Przereklamowana, robi się izolacją.
-
MBA
„I co potem?” — pytanie, które oddziela dobre decyzje od sprytnych
Efekty pierwszego rzędu są oczywiste; drugiego przychodzą później i je odwracają. Dyscyplina, która łapie rany zadane sobie w pricingu i growth.
-
STO · ∩
Kot jest stoikiem mimo woli i ma czego nauczyć foundera
Obojętność na aprobatę, obecność, niegonienie — stoicka cnota, której kot nigdy nie studiował. Temperament wart pożyczenia i powód, dla którego nim nie zostaniesz.
-
MBA · ∩
Przestań walczyć z objawami: problemem jest struktura
Powracające problemy to twój system działający tak, jak go zbudowano. Zmień strukturę, nie objaw — i wiedz, kiedy i tak najpierw chwycić wiadro.
-
∩
Pisanie to myślenie: obrona długich formatów w krótkim świecie
Nie wiesz, co myślisz, dopóki nie spróbujesz rozpisać tego w pełnym wywodzie. Tweet i slajd są za małe, żeby sprzeczność miała gdzie wyjść na wierzch. Esej zmusza myśl do spójności, a procent składany potrzebuje długiego horyzontu — z rachunkiem kosztów, jakie płaci się za głębię.
-
STO · MBA
Nie wszystko, co się liczy, da się policzyć — ale „sens ponad metryki” to też groźna wymówka
Liczba postawiona jako cel przestaje mierzyć to, co mierzyła — tak działa prawo Goodharta i tak przegrywają firmy zarządzane z dashboardu. Odruch obronny „sens ponad metryki” bywa jednak wymówką foundera, który nie chce, żeby go z liczby rozliczono. Jak rozpoznać w porę moment, w którym wskaźnik przestaje służyć celowi.
-
∩
Grasz teraz w grę o status — pytanie tylko, w którą
Większość zachowań to szukanie statusu w przebraniu: dominacja, cnota, sukces. Zobaczenie gry pozwala wybrać lepszą — a „wypisałem się” to najwyższy ruch statusowy.
-
STO · ∩
Drugie życie: co się zmienia, gdy naprawdę uwierzysz, że masz tylko jedno
Drugie życie zaczyna się, gdy przestajemy traktować czas jak coś gwarantowanego. O memento mori, świadomych wyborach i pułapkach produktywności.